قلعه گوگد در6کیلومتری شهر گلپایگان در شهر گوگد در خیابان ایت الله گلپایگانی کوچه قلعه واقع گردیده است.بیمارستان ایت الله گلپایگانی در غرب قلعه بنا گردیده است.
قلعه گوگد یکی از بزرگترین بناهای خشت وگلی ایران به شمار میرود وبا استناد به مدارک تاریخی قدمتی 200ساله دارد وبه اواخر دوره زندیه و اوایل قاجار برمیگردد.1
قلعه ای است مربع شکل به ابعاد 70*70 متر ومساحت تقریبی 5000مترمربع .این بنا دارای چهار برج درچهار راس قلعه میباشد.قلعه گوگد در بعضی قسمت ها دارای دو طبقه است.
جرز پایه های برج ها حدود2/5متر وارتفاع برج ها 11متر میباشد )تصویر5_1)ونمای خارجی ان ها دارای نقوش تزیینی است(تصویر 5_3).قبل ازبازسازی قلعه گوگد تنها برج ها ودیوار خارجی وبخشی از تالارهای ضلع غربی وبخشی ازخانه های داخل قلعه بر جای مانده در دامنه کوه های زاگرس در دامنه الوند شهر تاریخی ارمیده است.این شهر سابقه تاریخی به عمق حمله اسکندر مقدونی دارد.در حمله اسکندر مقدونی مقاومت کرده و ان را شکست داده است.
گویند اولین بار این شهر را چهر ازاد دختر بهمن کیانی بنا کرد و به نام خویش چهر ازادگان یا گلباذگان نامید.
در زمان هخامنشیان ,گلپایگان در کنار مقبره پرتیکان که از مناطق اباد بود قرار داشته است.
از اثار قبل اسلام در این شهر می توان قلعه گبری و پایه های پلی نزدیک ان را معرفی کرد.
گلپایگان در دوران بعد اسلام خصوصا دوره عباسیان از مناطق اباد و معتبر بوده است.ولی اوج شکوفایی و ابادانی ان در زمان حکومت محمد بن ملکشاه سلجوقی بوده است که از مجموع سنگ نوشته هایی (تصویر3-1 و 3-2)که در تنگه غرقاب مرز طبیعی بین دو شهرستان گلپایگان و خمین بر جا مونده مشخص میگردد منطقه تنگ مره , که بخش وسیعی از ایران کهن را در بر گرفته شامل شهر های خمین,گلپایگان,خوانسار,دلیجان,محلات ونیمور که بعدها به شهرهای گلپایگان,خمین و خوانسار بلادیات ثلاث نام گذاری شد.
فهرست مطالب:
فصل اول
مقدمه
– شناخت اثر
۱-معرفی گلپایگان
۲-نقشه ها
۳-شناخت جغرافیایی گلپایگان
۴-بررسی اقلیم گلپایگان
۵-موقعیت طبیعی گوگد
۶-سیر تحولی تاریخی گلپایگان
۷-معرفی ارگ گوگد
۸-موقیعت ارگ گوگد در بافت
۹-را های دسترسی به ارگ گوگد
۱۰-همسایگی بنا
۱۱-معرفی فضاهای داخل قلعه
۱۲-مالکیت
شناخت کالبدی بنا
جنس دیوارها
جنس و نوع سقفها
پله ها وکف سازی ها
در ها وپنجره ها
تزیینات وملحقات بنا
فصل دوم
آسیب شناسی
۱-تعریف آسیب
۲-دسته بندی آسیب ها
۳-عوامل تخریب طبیعی
۴-عوامل تخریب انسانی
۵-موقعیت آسیب در بنا
فصل سوم
اسیب نگاری
فصل چهارم
مبانی نظری و طرح مرمت
ارزشها و اصالت
تعریف هدف و استراتزی
منشورها و قطعنامه ها
قوانین موجود در ایران
معرفی آلترناتیو برگزیده
حمایت
حریم ارگ گوگد
حفاظت پیشگیرانه
استحکام بخشی
پاکسازی
طرح مرمت
فصل پنجم
احیا